Rehber

Başlamadan önce

64 bit x86 mimarisine sahip her bilgisayar. Kurulum aracı en az 1,7 GB RAM ve 18 GB disk alanı ister; aşağıdaki tabloda ise sistemin rahatça çalıştığı değerler var.

Aynı kalıp hem UEFI'yi hem de eski BIOS'u destekler. Secure Boot açık kalabilir.

İndirme ve doğrulama

Kalıp tek bir dosyadır, moonlightos-26.04.5-bengunur-amd64.iso; yanındaki ikinci dosya da SHA-256 sağlama toplamını içerir. Kalıbı yazmadan önce sağlama toplamını doğrulayın: yarım kalmış bir indirme, açılıp sonra anlaşılmaz şekillerde takılan bir USB bellek üretir.

Linux veya macOS'te, indirdiğiniz dosyanın bulunduğu klasörde:

sha256sum -c moonlightos-26.04.5-bengunur-amd64.iso.sha256

Windows'ta PowerShell içinde, ekrana yazılan özeti .sha256 dosyasındakiyle karşılaştırın:

Get-FileHash .\moonlightos-26.04.5-bengunur-amd64.iso -Algorithm SHA256
Get-Content .\moonlightos-26.04.5-bengunur-amd64.iso.sha256

İlk komut OK yazar; ikincisi ise dosyadakiyle birebir aynı olması gereken bir özet yazar. Bunun dışındaki her sonuç, indirmenin bozuk olduğu anlamına gelir.

26.04.5 sürümünü indir

Kalıbı USB belleğe yazma

Kalıp melez bir ISO olduğu için düz bir blok kopyası yeterlidir: özel bir araca gerek yoktur ve aynı bellek hem UEFI hem BIOS bilgisayarlarda açılır. Bellekteki her şey silinir. En az 8 GB'lık bir bellek gerekir.

Linux veya macOS'te önce aygıt adını bulun (Linux'ta lsblk, macOS'te diskutil list), sonra:

sudo dd if=moonlightos-26.04.5-bengunur-amd64.iso of=/dev/sdX bs=4M status=progress oflag=direct conv=fsync

sudo dd if=moonlightos-26.04.5-bengunur-amd64.iso of=/dev/rdiskN bs=4m   # macOS

Aygıt adını iki kez okuyun: dd, kendisine hangi aygıt verilirse ona yazar.

Windows

Rufus'u DD kalıp kipinde kullanın; balenaEtcher ya da Ventoy de olur. Rufus ISO kipiyle DD kipi arasında seçim yaptırırsa DD'yi seçin.

USB bellekten başlatma

Belleği takılı halde bilgisayarı açın ve tek seferlik önyükleme menüsünü çağırın (üreticiye göre F12, F8, F2, Esc ya da Del). Ya da donanım yazılımı ayarlarından USB aygıtını ilk önyükleme aygıtı yapın. Secure Boot ayarını değiştirmeniz gerekmez.

Önyükleme menüsü

• Try or Install MoonLightOS

  Normal seçenek. Canlı oturumu açılış animasyonuyla başlatır.

• Try or Install MoonLightOS (safe graphics)

  Aynısı, çekirdek kip ayarlaması kapalı olarak. Ekran siyah kalıyorsa ya da görüntü bozuksa bunu seçin.

• MoonLightOS in RAM (needs 6 GB+)

  Sistemin tamamını belleğe kopyalar, böylece USB belleği çıkarabilirsiniz.

• Check this medium for defects

  Bellekteki her dosyayı, derleme sırasında kaydedilen sağlama toplamlarıyla karşılaştırarak doğrular.

• Verbose boot (no splash, logs to serial)

  Bütün iletileri ekranda ve ilk seri portta gösterir; ekran hazır olmadan başarısız olan bir açılışı okumanın tek yolu budur.

• UEFI firmware settings

  Bilgisayarı donanım yazılımı ayarlarına yeniden başlatır.

Canlı oturum

Karşınıza ilk olarak Kurulum sihirbazı gelir: sistemin dilini seçin, klavye düzenini onaylayın (denemek için kutuya bir şeyler yazın), bir Wi-Fi ağına bağlanın, sonra da ister gezin ister kurun. Burada yapılan her ayar gerçek bir sistem ayarıdır ve kurulum aracı da aynı seçimleri kullanır.

Canlı oturum, sistemin eksiksiz ve değiştirilmemiş halidir: aynı masaüstü, aynı uygulamalar, aynı ayar sayfaları. Canlı oturumun kullanıcı adı moonlight'tır ve parolası yoktur. Kurulum aracını çalıştırmadığınız sürece burada yaptığınız hiçbir şey diske dokunmaz.

Kurmak için masaüstündeki MoonLightOS'u Kur simgesine çift tıklayın ya da Kurulum sihirbazını yeniden açıp Kur'u seçin.

Kurulum

Kurulum aracı Calamares. Yedi sayfa, ardından diske kopyalama.

1. Hoş Geldiniz

   Kurulum aracının dili ve bu rehbere giden bağlantılar.

2. Konum

   Bölgeniz ve saat diliminiz; yerel ayarlarla sayı biçimleri de bunlardan çıkar.

3. Klavye

   Sihirbazda seçtiğiniz düzen hazır gelir. Denemek için kutuya yazın.

4. Bölümler

   Varsayılan seçenek Diski sil; takas dosyasıyla birlikte bir ext4 dosya sistemi oluşturur. btrfs, xfs ve f2fs de seçilebilir, elle bölümleme de yapılabilir. LUKS2 tam disk şifrelemesi için Sistemi şifrele kutusunu işaretleyin ve bir parola belirleyin: bunu her açılışta yazacaksınız ve unutmanız halinde geri getirilemez. UEFI bilgisayarlarda 512 MiB'lık bir EFI bölümü oluşturulur.

5. Kullanıcılar

   Adınız, bilgisayarın adı, bir kullanıcı adı ve iki ayrı karakter kümesinden en az sekiz karakterlik bir parola. Bilgisayarı ilk hesap sudo üzerinden yönetir; root hesabı kilitli kalır ve siz açmadıkça kendiliğinden oturum açılmaz.

6. Özet

   Kurulum aracının yapmak üzere olduğu her şey tek bir listede. Henüz hiçbir şey yazılmadı.

7. Kur

   Sistem diske kopyalanır, önyükleyici kurulur (UEFI'de donanım yazılımının önyükleme listesine MoonLightOS olarak yazılır) ve canlı oturumdan kalanlar temizlenir. Sonra bilgisayarı yeniden başlatıp belleği çıkarın.

Bilgisayarda bulunan diğer işletim sistemlerini ilk açılışta os-prober bulur ve GRUB menüsüne ekler.

İlk açılış

Kurulan sistem, bütün kurulumların çıktığı kalıbın birebir kopyası olarak yola çıkar. Bu bilgisayara özgü olması gereken her şeyi, ilk açılışta ve oturum açma ekranı görünmeden önce, işini bitirince kendini devre dışı bırakan bir servis üretir:

• yeni bir makine kimliği, böylece ağı izleyen hiç kimse iki kurulumu birbirine bağlayamaz;
• yeni SSH sunucu anahtarları, çünkü kalıbı indiren herkesin elinde aynı anahtar olsa sunucu doğrulaması anlamsız kalırdı;
• GRUB menüsü, artık gerçek diskler ve üzerlerindeki diğer işletim sistemleri göründüğü için;
• gerçekten takılı donanıma göre yeniden oluşturulmuş bir initramfs, böylece daha küçük olur ve açılış animasyonu daha çabuk görünür;
• simge, yazı tipi ve masaüstü önbellekleri, böylece ilk oturum açılışı yavaş olmaz;
• güvenlik duvarı, yeniden etkinleştirilmiş halde.

Çıktısı /var/log/moonlight-firstboot.log dosyasına yazılır. Ardından oturum açma ekranı, ilk oturumdan sonra da Hoş Geldiniz penceresi gelir.

İlk adımlar

• Bir görünüm seçin

  Koyu ya da açık, doğrudan Hoş Geldiniz penceresinden. Geri kalan her şey MoonLight Tweaks'te: masaüstü yerleşimi, duvar kâğıdı, saat çizelgesi ve masaüstü araçları.

• Sürücüler

  Hoş Geldiniz → Sürücüler, Sürücü Yöneticisi'ni açar. NVIDIA kartı olan bir bilgisayarda tescilli sürücü ISO'nun içinde geldiği için internet bağlantısı olmadan da çalışır.

• Yazılımlar

  Mağaza; snap'leri, Ubuntu deposunu ve Flathub'ı birlikte listeler. Thunderbird, Steam, Spotify ve daha pek çoğu tek aramayla karşınızda.

• Parmak izi ve yüz

  Parmak izi kaydetmek ya da yüzle kilit açmayı ayarlamak için Hoş Geldiniz → Parmak İzi veya Sistem Ayarları → Hesabınız.

• Yedekler

  Timeshift, sistemin zamanlanmış anlık görüntülerini alır. İhtiyacınız olmadan önce ayarlayın.

• Güvenlik

  Sistem Ayarları → Güvenlik, bu bilgisayarı neyin koruduğunu ve neyin korumadığını, her satırın yanında onu düzeltecek düğmeyle gösterir.

• Geliştirici paketleri

  Sanal makineler, veritabanlarıyla PHP ve LaTeX: her biri Hoş Geldiniz penceresinde tek tıkla, hazır yapılandırılmış depodan kurulur.

• Windows programları

  Windows Uygulamaları'nı bir kez açın: Wine'ı DXVK, VKD3D, yazı tipleri ve çalışma zamanlarıyla hazırlar. Sonrasında .exe dosyaları öylece açılır.

Sanal makineler

VirtualBox

VirtualBox'ta üç ayarı varsayılanından değiştirmek gerekir, yoksa bu kalıp hiç açılmaz. Hata bir bellek sorunu gibi görünür ama değildir: GRUB, temalı menüyü çizmek için bir grafik kipine geçer ve VirtualBox'ın varsayılan 16 MB video belleğiyle bu iş “Out of memory. You need to load the kernel first.” iletisiyle başarısız olur.

Komut satırından:

VBoxManage modifyvm "MoonLightOS" \
    --ostype Ubuntu24_LTS_64 --memory 4096 --cpus 4 \
    --vram 128 --graphicscontroller vmsvga --accelerate3d on \
    --boot1 dvd --boot2 disk

VirtualBox ortamı “Ubuntu” olarak etiketler, çünkü içinde bir /casper klasörü bulur. Bu yalnızca VirtualBox arayüzündeki bir etikettir; ortamın kendisi MoonLightOS olarak tanıtır. Konuk türünü yine de Ubuntu seçin, çünkü bu seçim doğru yonga setini ve grafik varsayılanlarını getirir.

QEMU

UEFI, yani bilgisayarların büyük bölümünün açılma biçimi. Önce yazılabilir donanım yazılımı değişkenlerini ve bir hedef disk oluşturun:

cp /usr/share/OVMF/OVMF_VARS.fd .
qemu-img create -f qcow2 disk.qcow2 30G
qemu-system-x86_64 \
  -enable-kvm -m 4096 -smp 4 \
  -machine q35 -cpu host \
  -device virtio-vga-gl -display gtk,gl=on \
  -drive if=pflash,format=raw,readonly=on,file=/usr/share/OVMF/OVMF_CODE.fd \
  -drive if=pflash,format=raw,file=OVMF_VARS.fd \
  -drive file=moonlightos-26.04.5-bengunur-amd64.iso,media=cdrom \
  -drive file=disk.qcow2,if=virtio

Secure Boot gerçekten açıkken, Microsoft'un anahtarları kayıtlı donanım yazılımıyla. Sistem açıldığında mokutil --sb-state komutu SecureBoot enabled yazar, Ayarlar → Hakkında da aynısını söyler:

cp /usr/share/OVMF/OVMF_VARS_4M.ms.fd OVMF_VARS.fd
qemu-system-x86_64 \
  -enable-kvm -m 4096 -smp 4 -machine q35,smm=on -cpu host \
  -global driver=cfi.pflash01,property=secure,value=on \
  -drive if=pflash,format=raw,readonly=on,file=/usr/share/OVMF/OVMF_CODE_4M.secboot.fd \
  -drive if=pflash,format=raw,file=OVMF_VARS.fd \
  -drive file=moonlightos-26.04.5-bengunur-amd64.iso,media=cdrom

Eski BIOS: ISO melez olduğu için aynı dosya eski yöntemle de açılır:

qemu-system-x86_64 -enable-kvm -m 2048 -cdrom moonlightos-26.04.5-bengunur-amd64.iso

2 GB iddiasını sınamak için hızlandırma olmadan ve en az bellekle başlatın, sonra canlı oturumda zram'in takas alanı olarak göründüğünü ve bellek baskısının düşük kaldığını doğrulayın:

qemu-system-x86_64 -enable-kvm -m 2048 -smp 2 -vga std -cdrom moonlightos-26.04.5-bengunur-amd64.iso

# in the live session:
free -h                      # zram appears as swap
swapon --show                # /dev/zram0, zstd
cat /proc/pressure/memory    # "some avg10" under about 10 means it is keeping up
systemctl is-active earlyoom

VirtualBox, QEMU/SPICE ve VMware için konuk araçları kalıpta hazır bulunur; ekranın pencereye göre boyutlanması ve panonun iki sistem arasında paylaşılması bu sayededir.

Klavye kısayolları

Tam liste Özellikler sayfasında. İlk gün öğrenmeye değenler:

Tam liste

Sorun giderme

• Önyükleme menüsünden sonra ekran siyah kalıyor

  Güvenli grafik seçeneğini kullanın. Böyle açılıyorsa kurulumu oradan yapın, sonra Sürücüler sayfasından tescilli sürücüyü etkinleştirin.

• “Out of memory. You need to load the kernel first.”

  Video belleği 16 MB olan bir VirtualBox makinesi. 128 MB verin ve 3B hızlandırmayı açın; yukarıdaki Sanal makineler bölümüne bakın.

• Masaüstü yavaş geliyor

  Ayarlar → Hakkında bölümünde OpenGL işleyicisine bakın. Yazılım işleme varsa animasyonlar oturum açılırken kendiliğinden kapatılır; Tweaks → Performans da elle kapatmanızı sağlar.

• Bellek açılıyor ama sonra anlaşılmaz şekilde takılıyor

  Önyükleme menüsünden Check this medium for defects seçeneğini çalıştırın ve indirdiğiniz dosyanın SHA-256 sağlama toplamını doğrulayın.

• Wi-Fi yok

  Sürücüler sayfasını açın: Broadcom sürücüsü kalıpta geliyor. Diğer bağdaştırıcılar için ağ menüsü çekirdeğin bulduklarını listeler.

• Parmak izi okuyucusu algılanmıyor

  Parmak İzi uygulamasını açın. Algılayıcının üreticisini söyler; libfprint'in doğrudan desteklediği bir algılayıcı mı, eşleştirmeyi yongada yapan bir algılayıcı mı, yoksa üretici ikili dosyası gerektiren bir algılayıcı mı olduğunu belirtir ve neler yapabileceğinizi açıklar.

• Günlükleri okumak

  Açılışın neden yakındığı, oturum yöneticisinin günlüğü, ilk açılış günlüğü ve etkin açılış temasının adı:

journalctl -b -p warning          # what the boot complained about
journalctl -b -u lightdm
cat /var/log/moonlight-firstboot.log
plymouth-set-default-theme        # should print: moonlightos

Hata bildirimi için Hakkında → Raporu kopyala, sürümü ve donanımı panoya koyar; moonlight-selftest de masaüstünün gerçekte ne yaptığını yazdırır.

moonlight-selftest | less

Kendiniz derleyin

Dağıtımın tamamı tek bir depoda: görseller tek bir kaynak logodan türetilir, temalar tek bir paletten üretilir ve tek bir betik her şeyi Secure Boot ile çalışan, açılabilir bir ISO'ya dönüştürür. Gereken iki şey var: Docker (derleme bir kapsayıcı içinde çalıştığı için hangi işletim sisteminde olursanız olun) ve yaklaşık 25 GB boş alan.

ISO, yanında SHA-256 sağlama toplamıyla birlikte out/ dizinine yazılır. Windows'ta Git Bash'ten çalıştırın ya da build.ps1 dosyasını kullanın.

Derlemenin düzeni

ISO oluşturulmadan önce derleme, kalıbın içinde 120'den fazla zorunlu denetim yapar: çekirdek, imzalı shim, iki tema, bütün MoonTools uygulamaları, kodekler, Wi-Fi sürücüleri, çeviriler, bir de yüzle kilit açmanın ve acil durum parolasının kapalı olduğu. Denetimlerden biri bile başarısız olursa derleme durur. Geçici alan için bağlama noktası yerine bir Docker birimi kullanılır, çünkü Windows ve macOS'te bağlama noktası dosya sahipliğini, sembolik bağlantıları ve aygıt düğümlerini korumaz.

Kendinize göre uyarlama

• Sürüm kimliği

  Dağıtımı tanımlayan her metin config/moonlight.conf dosyasında.

• Görseller

  Kaynak logoyu ya da bir duvar kâğıdını değiştirin, tools/gen-branding.py betiğini yeniden çalıştırın; açılış animasyonu, GRUB, oturum açma ekranı, simgeler ve kurulum aracının görselleri baştan üretilir.

• Renkler

  tools/gen-themes.py bir koyu ve bir açık palet içerir, iki temanın tamamını aynı kurallara göre üretir.

• Kurulan paketler

  packages/*.list, satır başına bir paket, dosya adı sırasına göre kurulur; sonradan kaldırılacaklar 99-purge.list dosyasında.

• Masaüstü varsayılanları

  rootfs/etc/dconf/db/moonlight.d/, dconf anahtar dosyası biçiminde. Bunlar kilit değil varsayılandır: kullanıcı hepsini değiştirebilir.

• Hızlı yeniden derleme

  rootfs/ dizininde ya da paket listelerinde bir değişiklikten sonra build.sh rootfs, önbellekteki taban üzerinde chroot aşamasını yineler; build.sh image ISO'yu yeniden paketler; build.sh finish ise önyükleme menüsüyle uğraşırken işinize yarar.

Yardım alma ve hata bildirme

İşe yarar bir bildirim üç şeyi anlatır: ne beklediğinizi, bunun yerine ne olduğunu ve bunu hangi bilgisayarda yaşadığınızı. MoonLightOS üçüncüsünü kolaylaştırır:

• MoonLightOS Hakkında → Raporu kopyala; sürümü, donanımı, grafik işleyicisini ve Secure Boot durumunu metin olarak panoya koyar.
• moonlight-selftest; kullanılan tema ayarlarını, kabuk biçem dosyasının düzgün yüklenip yüklenmediğini, hangi ekran sürücüsünün etkin olduğunu ve hangi servislerin başarısız olduğunu yazdırır.
• Açılışla ilgili bir sorunda Verbose boot seçeneği bütün iletileri ekrana ve ilk seri porta yazar.
• Kurulum için, kurulu sistemdeki /var/log/moonlight-firstboot.log dosyası ve journalctl -b -p warning komutu.

Nereye gönderilir

Herkese açık bir hata takip sistemi ve destek kanalı burada duyurulacak. O zamana kadar bildiriminizi saklayın: içinde olması gereken her şeyi yukarıdaki iki araç veriyor.